Con đường phát triển bản thân của một Product Owner

Bạn có hứng thú với việc phát triển sản phẩm, và muốn trở thành một Product Owner? Hay bạn đang là một Product Owner đúng nghĩa nhưng lại băn khoăn về con đường phát triển sự nghiệp của mình? Có thể bài blog này sẽ có những thông tin mà bạn quan tâm.

Ghi chú quan trọng: Product Owner là vai trò của Scrum, nên bài viết này viết dành cho Product Owner trong Scrum team. Nếu team bạn đang không sử dụng Scrum, hay dùng Scrum không đúng, vui lòng không so sánh vai trò Product Owner trong Scrum team được đề cập trong bài viết này với các vai trò khác đang được gọi là “Product Owner”. Tham thảo thêm: Hai hiểu lầm thường thấy cho vai trò Product Owner

​
Tôi chia các giai đoạn phát triển của một Product Owner thành bốn giai đoạn:

1. Bạn có kiến thức về kinh doanh, về phát triển sản phẩm, về người dùng nhưng những quyết định về phát triển sản phẩm không phải do bạn quyết định.
2. Bạn bắt đầu có thể đại diện cho những quyết định về sản phẩm, và có thể tư vấn ngược lại các bên liên quan để có thể có được lợi ích tốt nhất cho sản phẩm.
3. Bạn có thể ra quyết định cho hầu hết mọi thứ liên quan đến sản phẩm, và bắt đầu có trách nhiệm trong việc kinh doanh của sản phẩm.
4. Bạn nhận thức sản phẩm như chính là đứa con tinh thần của mình, bạn cống hiến tâm huyết cho nó và lèo lái nó đi đến thành công.

Dưới đây là phân tích sâu hơn về bốn giai đoạn này.

Bạn bắt đầu trở thành Product Owner chỉ khi bạn "Chủ Động" - Copyright Scrum.org

Giai Đoạn 1: Bạn có kiến thức về kinh doanh, về phát triển sản phẩm, về người dùng nhưng những quyết định về phát triển sản phẩm không phải do bạn quyết định.

Tôi hay gọi giai đoạn này là giai đoạn “thụ động”, tức là bạn không phải là người ra quyết định, mà là người nhận thông tin, quyết định từ cấp trên, từ người có quyển quyết định cao hơn cho sản phẩm. Bạn chỉ là người truyền đạt nó lại cho team phát triển. Lúc này, bạn chưa là một Product Owner. Vai trò Product Owner chỉ bắt đâu ở giai đoạn 2 (sẽ được chia sẻ bên dưới).

Trong giai đoạn này, đôi lúc bạn có rất nhiều ý tưởng hay, nhưng lại không có nhiều cơ hội, hay không biết cách nào để chia sẻ với người có quyền quyết định sản phẩm. Đa số những Product Owner đều bắt đầu ở giai đoạn này.

Nhiều học viên của tôi hỏi rằng: “Em không có quyền quyết định, và thậm chí người có quyền quyết định là sếp của sếp em, vậy em sẽ không thể nào vượt qua giai đoạn này?” Thực ra chìa khoá để vượt qua giai đoạn này là chính bạn. Như tôi có đề cập về “thụ động”, nếu bạn tiếp tục chỉ nhận thông tin và làm theo, thì bạn đúng sẽ dừng lại ở giai đoạn này. Nhưng nếu bạn không muốn “thụ động” nữa, và muốn trở nên “chủ động” hơn thì sẽ có nhiều cách để giúp bạn từ từ phát triển để có thể dần trở thành một người Product Owner đúng nghĩa.

Khi bạn bắt đầu có suy nghĩ “chủ động”, bạn sẽ không chỉ đợi người khác đưa yêu cầu và mình làm theo, hay truyền đạt cho team phát triển. Mà bạn sẽ bắt đầu đặt nhiều câu hỏi về sản phẩm: “Tôi tò mò sản phẩm này kiếm tiền bằng cách nào?”, “Người dùng của sản phẩm bao gồm những ai?”, “Người dùng có hài lòng với sản phẩm không? Vì sao họ hài lòng? Vì sao không?”. Những câu hỏi này là tiền đề để bạn có cái nhìn rộng và sâu hơn về sản phẩm. Qua đó điều bạn cần là những cơ hội để có thể chia sẻ những quan điểm của mình để dần được công nhận và trao quyền nhiều hơn.

Dĩ nhiên suy nghĩ “Chủ động” là điều kiện quan trọng nhưng bạn cũng sẽ cần những kiến thức kèm theo khác để bắt đầu trở thành một Product Owner thực thụ. Tuy vậy suy nghĩ “Chủ động” là chìa khoá dẫn bạn đến giai đoạn 2.


Giai Đoạn 2: Bạn bắt đầu có thể đại diện cho những quyết định về sản phẩm, và có thể tư vấn ngược lại các bên liên quan để có thể có được lợi ích tốt nhất cho sản phẩm.

Giai đoạn này đánh dấu sự khác biệt trong tư duy. Bạn không muốn chỉ là người nhận thông tin và làm theo. Bạn muốn đóng góp ý tưởng và muốn tham gia vào việc ra quyết định giúp cho sản phẩm thành công. Để có thể giúp sản phẩm thành công, tại giai đoạn này bạn sẽ cần am tường hai kiến thức cốt lõi:

1. Tư duy về kinh doanh (Business mindset)
2. Hiểu rõ Scrum và làm thế nào Scrum có thể giúp một Product Owner có thể xây dựng sản phẩm mang lại nhiều giá trị cho người dùng.

Hai kiến thức cốt lõi này sẽ giúp bạn có một cách phát triển sản phẩm linh hoạt, hướng đến người dùng, hiểu họ và khiến sản phẩm của bạn được người dùng ngày càng yêu thích hơn, vượt trội hơn so với đối thủ. Bạn có thể tự tìm hiểu hai kiến thức này từ nhiều nguồn khác nhau, nhưng nếu bạn cần một sự hỗ trợ chuyên nghiệp từ một khoá học thì Scrum.org là tổ chức được tạo ra bởi Ken Schwaber, chả đẻ của Scrum và vai trò Product Owner trong Scrumt team. Khoá học Professional Scrum Product Owner của Scrum.org sẽ giúp cho bạn xây dựng hai kiến thức cốt lõi này. Dĩ nhiên học làm Product Owner từ cha đẻ của vai trò này sẽ là một lợi ích lớn. Scrumviet là tổ chức duy nhất tại Việt Nam, có Professional Scrum Trainer của Scrum.org là người Việt, và cung cấp khoá học Professional Scrum Product Owner từ Scrum.org. 

Và một vài kỹ năng cộng thêm để có thể giúp bạn bắt đầu kết nối, tư vấn ngược lại những người đang có quyền ra quyết định hiện tại (Hoặc người có thẩm quyển cao hơn bạn) như:

• Kỹ năng Negotiation: Vì sao Negotiation Skills quan trọng với Product Owner?
• Kỹ năng Facilitating: Sẽ có rất nhiều Workshop, hay sự kiện cùng các stakeholder để bàn về sản phẩm, chiến lược v.v và kỹ năng này sẽ giúp bạn có được những buổi Workshop, sự kiện hiệu quả, qua đó có được nhiều ý tường và thảo luận thú vị về sản phẩm. (Professional Faciliating là khoá học giúp bạn làm chủ kỹ năng facilitate một workshop, hay sự kiện)
• Kỹ năng ứng dụng AI trong công việc: Trong thời gian gần đây AI đã và đang dần được ứng dụng vào trong nhiều công việc khác nhau, phát triển sản phẩm cũng không ngoại lệ. Việc hiểu và ứng dụng AI vào trong công việc của một Product Owner sẽ là một điểm cộng tuyệt đối cho vai trò của bạn (Tham khảo Professional Scrum Product Owner - AI Essentials)
• Kỹ năng Discovery and Validation ý tưởng sản phẩm với người dùng: Xem thêm tại đây: Scrum.org ra mắt khoá học Professional Product Discovery and Validation (PPDV)

Giai Đoạn 3: Bạn có thể ra quyết định cho hầu hết mọi thứ liên quan đến sản phẩm, và bắt đầu có trách nhiệm trong việc kinh doanh của sản phẩm.

Khi đã có đủ tư duy và kiến thức, bạn cần áp dụng nó dần vào công việc. Khi ai đó đến yêu cầu bạn, bạn có thể tư vấn ngược lại điều họ cần với một giải pháp tốt hơn, toàn vẹn hơn. Sản phẩm của bạn cũng dần mang lại nhiều giá trị hơn, người dùng feedback ngày một tốt hơn, bạn sẽ dần được tin tưởng và giao nhiều quyền quyết định hơn.

Thời điểm này có thể nói bạn đang là một người Product Owner giỏi. Bạn hoàn toàn “Chủ Động”, bạn hiểu sản phẩm và biết cách giúp sản phẩm tiếp cận được đến nhu cầu người dùng một cách nhanh nhất. Bạn có thể tối ưu và giúp sản phẩm tiết kiệm nhiều chi phí khác nhau qua đó giúp gia tăng lợi nhuận của sản phẩm.

Hãy nhớ rằng tư duy “Chủ Động” rất quan trọng trong vai trò Product Owner. Vì cả khi bạn được thuê, hay đặt để làm vai trò Product Owner thực sự tại giai đoạn 3, tức tổ chức đó tạo điều kiện, trao quyền cho bạn quyết định. Nhưng bạn không quen chủ động tìm hiểu, chủ động làm chủ sản phẩm, không thể ra quyết định, hay không biết làm thế nào để ra được quyết định, thì dần bạn cũng sẽ phải nhận yêu cầu và làm theo quyết định từ người khác. Tức là trở lại giai đoạn 1, hoặc bị thay thế.

Để tiến đến giai đoạn này bạn có thể cần một thời gian từ 1 đến 3 năm, hoặc dài hơn tuỳ vào mỗi người. Vì giữ được sự "Chủ Động" mọi lúc là không hề đơn giản. Lớp học Professional Scrum Product Owner - Advanced sẽ là đòn bẫy giúp bạn rút ngắn thời gian, và đạt được giai đoạn này.


Giai Đoạn 4: Bạn nhận thức sản phẩm như chính là đứa con tinh thần của mình, bạn cống hiến tâm huyết cho nó và lèo lái nó đi đến thành công.

Đây là giai đoạn cao nhất của một người Product Owner có thể có. Giai đoạn này của riêng bạn, không ai giúp bạn đạt được giai đoạn này ngoài chính bạn. Vì ở giai đoạn này, bạn chỉ có thể đạt được nó nếu bạn thực sự có tâm huyết dành cho sản phẩm của mình. Lúc này sản phẩm là đứa con của bạn, nó có thể có lúc tốt, lúc không được như bạn kỳ vọng, nhưng bạn không bỏ cuộc, mà luôn đi cùng và mong muốn nó thành công. Lúc này bạn là một người Product Owner thực thụ cho chính sản phẩm này. Bạn thực sự sở hữu nó. Đọc thêm: Hai nhân tố cơ bản của một Product Owner nên có
​
Hi vọng chia sẻ trong bài viết này sẽ giúp các bạn đang bắt đầu con đường trở thành Product Owner có thể có cái nhìn khái quát và đúng hơn về vai trò mà mình đang theo đuổi, qua đó có những bước tiếp theo trong sự nghiệp của mình. Chúc các bạn sẽ thành công với vai trò Product Owner. Scrum On!

---

Tác giả: Khoa Doan
Khoa is one of 350 Professional Scrum Trainers (PST) of Scrum.org in the world and the first PST in Vietnam. He is ICF - Professional Certified Coach (PCC level). Besides that, Khoa is the Founder of Scrumviet - Professional Training Network (PTN) of Scrum.org. He is the host and organizer of Scrum day Vietnam.

 

---

Những bài viết khác có thể bạn sẽ quan tâm