Product mindset: Tư duy product, làm product

Bạn đang là quản lý tầm trung cho một nhóm phát triển sản phẩm. Công việc khá áp lực vì luôn nhận được nhiều yêu cầu và hối thúc về tiến độ. Những yêu cầu luôn đến một cách bất ngờ và luôn buộc bạn phải ưu tiên giải quyết chúng trong khi còn rất nhiều thứ khác đã lên kế hoạch để thực hiện. Việc thực hiện thêm việc hoặc yêu cầu này thường xuyên khiến bạn phải liên tục thay đổi kế hoạch, hay chính bạn và cả nhóm phát triển phải làm thêm giờ để kịp tiến độ. Bạn hiểu việc team phải làm thêm sẽ làm họ mệt mỏi về thể chất và tinh thần, nhưng bạn cũng không còn cách nào khác. Có những lúc, áp lực tiến độ lớn đến nỗi khiến công việc chưa được đảm bảo về chất lượng thì đã phải báo cáo là "hoàn thành". Bạn thầm nghĩ, kệ qua được đợt này lần sau sẽ trả lại sau, nhưng không biết khi nào mới là "lần sau". Guồng quay này liên tục mỗi ngày một nhanh hơn và áp lực hơn, phần từ những yêu cầu ngày một nhiều hơn, và phần những công việc chưa được đảm bảo chất lượng trước đây khiến việc phát triển sản phẩm trở nên khó khăn hơn, lỗi xảy ra nhiều hơn và nó cũng lại góp phần tạo ra nhiều yêu cầu sửa lỗi hơn. Bạn bị chỉ trích vì sản phẩm kém chất lượng, tiến độ kém, nhưng bạn thì thầm nghĩ việc này đâu phải lỗi do tôi, nếu các anh không yêu cầu quá đáng, và liên tục gây áp lực về deadline, thì tôi đã có thể đảm bảo chất lượng rồi. Team cũng bắt đầu bất mãn nhiều hơn với bạn. Bạn rời đi, và kiếm một công việc khác, mong nghĩ sẽ có được một công ty mà cách bên liên quan không đưa ra những yêu cầu vô lý như vậy nữa. Nhưng tìm mãi chưa thấy nơi nào được như bạn mong muốn.

Câu chuyện trên là một phần nhỏ những áp lực, khó khăn của công việc quản lý. Liệu có lối thoát nào không? Trước khi đi vào câu trả lời, tôi kể bạn nghe câu chuyện ở một góc nhìn khác.
​
Tổ chức của người quản lý tầm trung được kể ở trên là một doanh nghiệp đang phải cạnh tranh gay gắt trên thị trường. Nơi đó, thị hiếu khách hàng luôn thay đổi với nhiều đòi hỏi về việc trải nghiệm mới hơn, chất lượng cao hơn, giải pháp hoàn thiện hơn. Đối thủ liên tục tung ra những loạt sản phẩm mới, trong khi tổ chức này lại đang luôn đi sau. Việc này khiến sức ảnh hưởng của họ trên thị trường kém đi, khách hàng cũ đang rời bỏ, còn khách hàng mới thì không xem họ là lựa chọn ưu tiên. Khi việc sản phẩm kém cạnh tranh dẫn đến việc phải giảm giá để có được khách hàng, biên lợi nhuận dĩ nhiên sẽ ngày càng ít đi, trong khi nhà đầu tư liên tục gây áp lực về lợi nhuận. Khi quan sát đối thủ của họ luôn có những sáng tạo và thu hút khách hàng mới, họ cũng rất muốn có được điều đó, nhưng không biết cách nào để tạo ra. Nên họ buộc lòng luôn phải làm kẻ đi sau. Họ quyết định copy những gì mà đối thủ khác đang có, yêu cầu nhóm phát triển phải xây dựng nhanh nhất có thể. Vì nếu không, thì họ sẽ không thể cạnh tranh được trên thị trường. Vì vậy mà họ càng tạo ra nhiều yêu cầu đến team phát triển với hi vọng có nhanh nhất những “tính năng” mà đối thủ đang có. Quyết định này góp phần khiến cho tổ chức luôn đi sau một bước so với đối thủ. Thậm chí về lâu dài nó định hình sản phẩm của họ là sản phẩm ăn theo và cấp thấp. Tệ hơn, việc yêu cầu nhiều tính năng hơn, thay đổi liên tục, và cần team phải làm xong nhiều việc được giao hơn lại tạo ra nhiều vấn đề hơn. Doanh nghiệp đối mặt với việc nhóm thường xuyên trễ deadline, chất lượng sản phẩm đi xuống, và dù nhân sự thay đổi cũng không giúp việc khả quan hơn. Vấn đề phát triển kinh doanh vẫn không được giải quyết.

Kết nối hai góc nhìn của câu chuyện lại, có vẻ mong muốn copy để “tồn tại” của doanh nghiệp cũng không khả quan mấy. Khi với cách copy, không những không giúp doanh nghiệp có được sự chú ý của khách hàng, mà còn tạo ra áp lực cho nhóm phát triển bên dưới, khiến cho sản phẩm đã không có sự vượt trội mà còn có chất lượng kém, kết quả là người dùng hiện tại cũng bỏ đi nốt.

Bạn có thấy mình trong câu chuyện trên? Nếu có có thể bạn sẽ nghĩ, vậy đâu là lối ra?

Product mindset là câu trả lời

Tư duy và cách vận hành của tổ chức trong câu chuyện trên là tư duy về dự án (Project Mindset). Bản thân của tư duy dự án có một kẻ thù truyền kiếp là sự thay đổi. Vì bản chất dự án chính nó là quản lý về công việc, thời gian, và chi phí. Chi tiết hơn là làm sao để hoàn thành những yêu cầu trong thời gian và chi phí cho phép. Trong khi đó, những thay đổi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch của người quản lý. Yêu cầu thay đổi, cũng sẽ thay đổi thời gian và chi phí. Thay đổi càng lớn, càng nhiều, càng bất ngờ, thì công việc quản lý dự án sẽ càng khó khăn. Trong thực tế, thị trường thì luôn thay đổi, người dùng luôn thay đổi, và khó đoán nếu không thoả mãn người dùng, tổ chức không thể tồn tại. Để thoả mãn người dùng, thì sẽ tạo ra những yêu cầu mới, liên tục đến nhóm phát triển, khiến cho việc lên kế hoạch và làm theo yêu cầu của nhóm phát triển trở nên cam go. Đây là vấn đề trong câu chuyện ở trên.

Trong khi đó Product Mindset hướng đến việc tạo ra được những giá trị thoả mãn người dùng, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh, và chiếm lĩnh thị trường. Sự thay đổi của thị trường là bạn và là thước đo cơ hội trong Product Mindset. Vì khi người dùng thay đổi, nhu cầu mới luôn có, nghĩa là ai có thể nắm bắt được cơ hội sẽ trở nên vượt trội. Product Mindset xem sự thay đổi và khó đoán là cốt lõi của phát triển sản phẩm và là chìa khoá của thành công.

Product Mindset đặt trọng tâm vào việc xem xét vấn đề từ nhiều góc độ: Người dùng, giá trị sản phẩm đang có, Stakeholders, thị trường, sự phụ thuộc lẫn nhau v.v. Nhìn chung nó theo đuổi việc giải quyết vấn đề người dùng đang gặp phải và qua đó mang lại giá trị lâu dài cho họ. Khi người dùng thoả mãn, họ sẽ trả tiền cho sản phẩm, tổ chức sẽ có lợi nhuận, và qua đó phát triển tiếp những giá trị mới.

Vậy làm sao để thay đổi? Làm sao để tổ chức hay nhóm của tôi có được Product Mindset?

Để thay đổi tư duy của nhóm là không dễ, và thay đổi tư duy của cả tổ chức là khó hơn gấp trăm lần. Vì có nhiều góc độ bạn cần quan tâm như:

• Chiến lược - Lý do vì sao chúng ta cần thay đổi? Mục tiêu là gì? Những gì chúng ta đang phải đối mặt và thay đổi sẽ giúp những gì?
• Con người - Cách thức làm việc mới ra sao? Vai trò và trách nhiệm sẽ thế nào? Môi trường mới sẽ ra sao? Hướng dẫn hay việc phát triển con người cho tư duy làm việc mới thế nào?
• Cấu trúc - Cấu trúc vận hành tổ chức cần thay đổi không? Cách làm việc bên thứ ba sẽ cần thay đổi không? Có những công nghệ thay hệ thống nào cần được đầu tư về lâu dài không?
• Vòng lặp giá trị - Hiểu cách làm thế nào để trở nên linh hoạt hơn/ dễ thích ứng hơn (Being Agile) trong việc tiếp cận người dùng, tìm hiểu nhu cầu, tạo ra giá trị người dùng cần và đưa đến tay họ.

Scrum.org đã xây dựng một mô hình là Agile Product Operating Model, để hỗ trợ các nhóm và tổ chức thay đổi và có được tư duy sản phẩm. Agile Product Operating Model được thiết kế để giúp các tổ chức mang lại giá trị liên tục, thích ứng nhanh hơn và phát triển trong bối cảnh bất ổn. Hình bên dưới:
​

Agile Product Operating Model - Scrum.org

Tôi sẽ nói nhiều hơn về mô hình này trong những bài blog tiếp theo. Hoặc bạn có nhu cầu tìm hiểu sâu hơn có thể liên hệ trực tiếp để được tư vấn.

---

Tác giả: Khoa Doan
Khoa is one of 350 Professional Scrum Trainers (PST) of Scrum.org in the world and the first PST in Vietnam. He is ICF - Professional Certified Coach (PCC level). Besides that, Khoa is the Founder of Scrumviet - Professional Training Network (PTN) of Scrum.org. He is the host and organizer of Scrum day Vietnam.

 

---

Những bài viết khác có thể bạn sẽ quan tâm