|
APOM chia thành ba phần trong vòng lặp giá trị sản phẩm: Discovery, xác minh, kiểm chứng, điều chỉnh ý tưởng; Delivery, đưa ý tưởng vào sản phẩm thực thế, Support, nơi mà người dùng và các bên liên quan được hỗ trợ trong quá trình sử dụng sản phẩm. Lý tưởng nhất là cả ba phần trên được thực thi bởi một team sản phẩm, vì nó sẽ tạo ra sự tiếp cận nhanh và hiệu quả cho sản phẩm. Việc này sẽ đưa trách nhiệm chính đến với một nhóm chuyên môn hóa, tránh việc đổ lỗi, hay né tránh trách nhiệm, qua đó mang lại lợi ích cao hơn trong chất lượng và giá trị của sản phẩm. Thêm nữa, do bản chất của sản phẩm là rất phức tạp và thay đổi khó lường, nên việc gắn kết cả ba phần nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, và hỗ trợ người dùng sẽ giúp sản phẩm trở nên dễ thích ứng và tinh tế hơn. Vì thị trường thay đổi liên tục, cơ hội sẽ mất nếu thời gian ra quyết định quá lâu. Trong APOM, kết hợp ba yếu tố này trong một team là trái tim, tạo ra sự tin tưởng trong team và giúp nhóm sản phẩm gia tăng khả năng lãnh đạo sản phẩm. Cấu trúc trong mô hình vận hành phải hỗ trợ việc tập trung vào "value", liên tục inspect và adapt với tình hình thực tế. APOM tập trung vào một nhóm có đủ năng lực chính yếu để xây dựng sản phẩm. Đây là nhóm nhỏ nhỏ và chỉ tập trung vào một sản phẩm. Nhóm này có trách nhiệm phát triển, học hỏi và thích nghi với bối cảnh thực tế của sản phẩm. Họ theo đuổi mục tiêu chung của cả nhóm. Mỗi nhóm sẽ cần có đầy đủ kỹ năng cần thiết để có thể đạt được mục tiêu chung. Họ cần được tổ chức hỗ trợ trong việc xây dựng một môi trường lành mạnh, phù hợp để phát triển và làm việc tốt nhất. Trong đó:
Chiến lược sản phẩm luôn là sự kết hợp giữa chiến lược kinh doanh và chiến lược về công nghệ, cùng với sự chi phối từ những ràng buộc đặc thù riêng của mỗi loại hình sản phẩm. Ngày nay, sản phẩm muốn vượt trội phải ứng dụng công nghệ. Có những sản phẩm có đặc thù riêng, cũng có những sản phẩm thông dụng. Việc làm rõ vai trò của sản phẩm trong mô hình kinh doanh sẽ phân định rõ quyền ra quyết định. Điều này sẽ giúp một sản phẩm có thể dựa trên tình hình kinh doanh và công nghệ để đạt được mục tiêu dài hạn. Lộ trình dài hạn cần được phát họa những công việc, thay đổi cần được thực thi và quản lý một cách tối ưu. Mỗi sản phẩm nên có định nghĩa rõ về giá trị (Value), kinh doanh (Business), công nghệ (Technology), vận hành (Operations) mà nó theo đuổi. Cảm giác "đủ" (viên mãn, trọn vẹn) là thời điểm mà bạn nhận ra rằng bạn đang có một cuộc sống đúng với giá trị bên trong bạn, giá trị này được bạn làm và theo đuổi mỗi ngày, và nó cũng phù hợp với xã hội, tự nhiên. Hay nói khác đi, đó là lúc bạn biết mình là ai, biết điều gì là quan trọng nhất trong cuộc đời mình. Rồi bạn theo đuổi, dành công sức cho nó, và nó được xã hội đón nhận cũng như mang lại giá trị cho cuộc sống. Sự kết nối giữa những gì bạn xem trọng, và những gì bạn làm với cuộc sống rất quan trọng. Nó định hình con người của bạn, tuyên ngôn bạn là ai. Vì nếu bạn yêu mến một điều gì đó, nói về nó, nhưng những gì bạn làm lại trái ngược, thì người khác sẽ thấy bạn đang sống giả tạo. Thế giới đang trải qua những biến động từ thiên tai, chiến tranh, và những thay đổi lớn từ khoa học kỹ thuật. Con người đang di chuyển đến tương lai với tốc độ nhanh chưa từng có, như đang đi tàu cao tốc trong cơn bão lớn vậy. Hứa hẹn cũng có, nhưng hiểm nguy cũng có. Ví như AI đang là thứ được ứng dụng và quan tâm số 1 hiện nay, việc hiểu và áp dụng đúng sẽ cho bạn cơ hội lớn, nhưng nếu quá phụ thuộc và kém nhận thức sẽ khiến bạn dễ dàng đánh mất sự tự chủ và phụ thuộc hoàn toàn vào AI. Trong thời đại này, mỗi cá nhân trang bị cho mình đủ hành trang tri thức, và sự tỉnh thức trong tâm là vô cùng cần thiết. Tri thức để có thể phân tích và hiểu được những khó khăn đang đối mặt, và sự tỉnh thức để bình tĩnh và giữ vững tâm trí, làm điều đúng đắn. Các doanh nghiệp cũng đã trải qua rất nhiều "phong trào" thay đổi, từ Digital transformation, đến Agile transformation, và giờ là AI transformation. Liệu những "phong trào" này có khác gì nhau ngoài cái tên? Chúng có thực sự giúp cho tổ chức của bạn theo đuổi được mục tiêu, hay tầm nhìn xa, hay chỉ là đạt những con số lợi nhuận ngắn hạn từng năm? Hay chỉ để so kè với đối thủ và thoả mãn cảm giác mình không bị bỏ lại phía sau? Các lãnh đạo cũng phải tỉnh thức để có thể lèo lái con thuyền của mình đi xa, vì cuộc chơi không phải là chiến thắng cho ngắn hạn mà là ai đi được xa để đến được mục tiêu cuối chân trời. Có cái nhìn/ tư duy hệ thống, phân tích và vạch ra chiến lược rõ ràng, để vừa không bị loại khỏi cuộc chơi, vừa có thể tiến xa hơn đến mục tiêu cuối cùng mà không bị xao lãng bởi những con số ngắn hạng là một thứ rất cần thiết cho các lãnh đạo ngày hôm nay. Tại Scrumviet, tập trung vào con người, và giúp mỗi cá nhân có thể phát huy được năng lực, cũng như trở nên phiên bản tốt hơn vào ngày mai là mong muốn của chúng tôi. Đó cũng là lý do Scrumviet được sinh ra và tồn tại. Bước sang năm thứ 7, tôi nghĩ bản thân Scrumviet sẽ có nhiều điều mới, khoá học, dịch vụ mới, năng lực mới. Chắc chắn tất cả những cái mới này đều sẽ tập trung vào mục tiêu cao nhất mà nó đang theo đuổi, đó là giúp cho cá nhân và đội nhóm phát huy được tối đa tiềm lực của mình. Mục tiêu của chúng tôi là giúp cho các cá nhân và đội nhóm có thể có những trang bị tri thức cần thiết trong thời đại biến hoá khôn lường này. Việc tiếp cận đúng đắn với tri thức đúng sẽ giúp mỗi cá nhân có được cơ hội phát triển bản thân, qua đó mang lại giá trị cho những người xung quanh, hay chính tổ chức mà mình đang cống hiến. 2026 sẽ chào đón chúng ta thế nào? Không ai biết được, nhưng bản thân chúng ra có thể kỳ vọng, và mong điều tốt nhất sẽ đến với mình. Tôi cũng mong điều tốt nhất sẽ đến với tất cả mọi người. Riêng bản thân Scrumviet duy chỉ có một mục tiêu duy nhất từ đầu, năm 2026 sẽ là một bước nữa để Scrumviet hiện thực hoá được tầm nhìn mà mình theo đuổi bấy lâu. Keep calm and enjoy the journey! Tính tự quản (self-manage) là gì? Theo từ điển Cambridge, “Self-manage” là việc tự đưa ra quyết định về cách tổ chức công việc của mình, thay vì làm việc dưới sự chỉ đạo, kiểm soát của người quản lý. Trong ngữ cảnh của Scrum, một team có tính chất tự quản khi họ tự quyết định ai sẽ làm việc gì (what), làm khi nào (when) và làm như thế nào (how) - không bởi sự chỉ đạo của bất kỳ ai (Scrum Guide, 2020). Lượng thông tin được chia sẻ trên internet ngày nay càng ngày càng tăng một cách chóng mặt. Theo thống kê mới nhất từ statista, thì năm 2024, khối lượng dữ liệu được tạo ra, thu thập, sao chép và tiêu thụ là 149 zettabyte trên toàn thế giới. Năm 2025, ước tính khối lượng dữ liệu toàn cầu dự kiến sẽ tăng thêm lên 181 zettabyte (1 zettabyte bằng với 1 sextillion bytes, tương đương 1,000,000,000,000,000,000,000 bytes, và để dễ tưởng tượng thì nó bằng 250 tỷ đĩa DVD). Như vậy, mỗi ngày hiện đang có khoản 402.74 million terabytes dữ liệu được tạo ra, sao chép hoặc sử dụng. Cũng không bất ngờ mấy khi thống kê này cho thấy rằng khoảng 90% dữ liệu của thế giới được tạo ra trong vòng hai năm qua. Và theo IDC, khối lượng dữ liệu được lưu trữ trên toàn cầu đang tăng gấp đôi sau mỗi bốn năm. Ba mươi năm về trước, vào ngày 19 tháng 10, năm 1995, tại một hội nghị diễn ra ở Austin, Texas, Hoa Kỳ, Ken Schwaber và Jeff Sutherland đã chia sẻ lần đầu tiên về Scrum trước đám đông tham dự sự kiện. Từ đó trở về sau, ảnh hưởng của Scrum ngày một sâu rộng, hàng triệu team trên thế giới áp dụng Scrum, mang lại giá trị trong mọi khía cạnh của cuộc sống và công việc. Khởi điểm bản thân Scrum được tạo ra để áp dụng cho ngành IT, giúp những sản phẩm phần mềm có một cách tiếp cận mới, linh hoạt hơn, ít rủi ro, và tạo ra được nhiều giá trị hơn cho người dùng. Với cốt lõi được xây dựng là chủ nghĩa kinh nghiệm, Scrum còn làm được nhiều hơn mục đích ban đầu của nó. Bản thân của chủ nghĩa kinh nghiệm là một cách tiếp cận khôn ngoan cho những vấn đề phức tạp, mơ hồ, ít hoặc gần như không có câu trả lời (IT là một lĩnh vực như vậy). Khi thế giới ngoài kia trở nên ngày càng không chắc chắn, nhiều rủi ro và biến thiên không ngừng, thì càng nhiều người bắt đầu áp dụng Scrum cho những công việc hay giải quyết vấn đề của họ ngoài ngành IT. Đó là lý do ngày nay, chúng ta rất dễ bắt gặp Scrum được áp dụng đa ngành nghề, hoặc bất kỳ nơi nào đang có những vấn đề nan giải, không có câu trả lời, hoặc mơ hồ. Hiện nay, Scrum đã được áp dụng trong trường học, sở cảnh sát, bệnh viện, nghiên cứu khoá học hay bất kỳ đâu… Vâng! Scrum đã vượt ra khỏi mục đích ban đầu mà nó được tạo ra. Scrum đã thay đổi tư duy rất nhiều con người và team trên thế giới về cách tiếp cận Product và giúp họ tránh xa tư duy làm Project kém linh hoạt. Scrum tạo ra tính Agile, tư duy Agile trong mỗi nhóm áp dụng Scrum, cho họ một môi trường làm việc có mục tiêu, động lực, và hạnh phúc hơn, qua đó tạo ra những sản phẩm mang lại nhiều giá trị hơn cho người dùng. Tại cột mốc đáng nhớ này, tôi nghĩ không gì tuyệt vời hơn là được nghe Ken nói về Tương lai của Scrum qua podcast "Reflecting on 30 Years of Scrum: A Conversation with Ken Schwaber" : Chúc mừng Scrum 30 tuổi!!! Scrum on! Bạn đang là quản lý tầm trung cho một nhóm phát triển sản phẩm. Công việc khá áp lực vì luôn nhận được nhiều yêu cầu và hối thúc về tiến độ. Những yêu cầu luôn đến một cách bất ngờ và luôn buộc bạn phải ưu tiên giải quyết chúng trong khi còn rất nhiều thứ khác đã lên kế hoạch để thực hiện. Việc thực hiện thêm việc hoặc yêu cầu này thường xuyên khiến bạn phải liên tục thay đổi kế hoạch, hay chính bạn và cả nhóm phát triển phải làm thêm giờ để kịp tiến độ. Bạn hiểu việc team phải làm thêm sẽ làm họ mệt mỏi về thể chất và tinh thần, nhưng bạn cũng không còn cách nào khác. Có những lúc, áp lực tiến độ lớn đến nỗi khiến công việc chưa được đảm bảo về chất lượng thì đã phải báo cáo là "hoàn thành". Bạn thầm nghĩ, kệ qua được đợt này lần sau sẽ trả lại sau, nhưng không biết khi nào mới là "lần sau". Guồng quay này liên tục mỗi ngày một nhanh hơn và áp lực hơn, phần từ những yêu cầu ngày một nhiều hơn, và phần những công việc chưa được đảm bảo chất lượng trước đây khiến việc phát triển sản phẩm trở nên khó khăn hơn, lỗi xảy ra nhiều hơn và nó cũng lại góp phần tạo ra nhiều yêu cầu sửa lỗi hơn. Bạn bị chỉ trích vì sản phẩm kém chất lượng, tiến độ kém, nhưng bạn thì thầm nghĩ việc này đâu phải lỗi do tôi, nếu các anh không yêu cầu quá đáng, và liên tục gây áp lực về deadline, thì tôi đã có thể đảm bảo chất lượng rồi. Team cũng bắt đầu bất mãn nhiều hơn với bạn. Bạn rời đi, và kiếm một công việc khác, mong nghĩ sẽ có được một công ty mà cách bên liên quan không đưa ra những yêu cầu vô lý như vậy nữa. Nhưng tìm mãi chưa thấy nơi nào được như bạn mong muốn. Trong hầu hết những cuộc thảo luận, nhất là để tìm ra giải pháp của một vấn đề, việc tranh biện và dùng logic để cố chứng tỏ ý kiến của mình là đúng còn của người khác là sai diễn ra rất phổ biến. Việc cố gắng dùng mọi lý lẽ để chứng minh người khác sai hoặc giải pháp của họ không đủ tốt tạo ra thiên kiến, cộng với “cái tôi” sẽ tạo ra sự đối đầu trực diện và cả tâm lý phòng vệ giữa các cá nhân. Khi nhiệt độ của những cuộc tranh biện cao lên, thì năng lượng tích cực, khả năng sáng tạo và xây dựng của buổi thảo luận đi xuống theo chiều ngược lại, chỉ để lại những không khí tiêu cực, thậm chí là mâu thuẫn nội bộ giữa các thành viên. Hơn nữa, khi các bên tranh biện nhau về “màu trắng” đúng hay “màu đen” đúng, thì ngay cả khi tổng hợp cả hai luồng suy nghĩ này lại cũng chỉ có được hai giải pháp. Trong khi ngoài kia còn rất nhiều giải pháp mới như “đỏ, xanh, vàng, tím” không hề được tiếp cận và thảo luận đến. Chính vì vậy, trong bối cảnh kỷ VUCA - thế giới đang thay đổi từng giờ từng phút, thị trường cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi sự sáng tạo không ngừng, lối tư duy “đúng sai, phải trái” cần được thay đổi bằng một hướng tiếp cận mới mẻ và linh hoạt hơn. |
















